Birinci Açı ve Üçüncü Açı Projeksiyonu Arasındaki Fark Nedir?

Temel ölçümler veya karmaşık Geometrik Boyutlandırma ve Toleranslandırma hakkındaki detayları belirtirken, her iki yöntem de üretime aynı bilgileri iletir ancak ortografik görünümleri çizim kağıdında zıt konumlara yerleştirirler.

Özellikle uluslararası ortaklarla çalışırken karışıklığı önlemek için her iki yöntemin ardındaki mantığı anlamak önemlidir.

Ortografik Projeksiyon Nedir?

3 boyutlu izometrik bir modeli doğrudan 2 boyutlu bir kağıt parçası üzerinde boyutlandırmaya çalışırsanız, perspektif (derinlik algısı) bozulur. Sadece yatay ve dikey çizgiler gerçek boyutlarında kaldığı için, açılı çizgileri ölçerken çizimde belirtilen ölçeği kullanamazsınız. Bu nedenle, izometrik görünümlere standart üretim boyutlarını ve toleranslarını eklemek kullanışsızdır ve doğru değildir.

Bunun yerine, mühendisler parçanın gerekli yüzlerini düzlemlere yansıtırlar (projeksiyon/ izdüşüm). İki temel projeksiyon düzlemi vardır: yatay ve dikey. Bu düzlemsel, 2 boyutlu gösterimler ortografik projeksiyonlar (veya bazı bölgelerde dihedral projeksiyonlar) olarak bilinir.

Şeffaf bir kutu içinde 3 boyutlu mekanik bir motor parçasının çizimi. Projeksiyon çizgilerinin 2 boyutlu Ön, Üst ve Sağ Yan görünümlerini nasıl oluşturduğunu göstermektedir. — “Cam Kutu” konsepti, 3 boyutlu nesnelerin üretim için standart 2 boyutlu ortografik görünümlere nasıl dönüştürüldüğünü göstermektedir.

“Cam Kutu” konsepti, 3 boyutlu nesnelerin üretim için standart 2 boyutlu ortografik görünümlere nasıl dönüştürüldüğünü göstermektedir.

Tam bir ortografik çizim, altı adede kadar standart görünüm içerebilir. Dikey düzlem ön, arka ve yan görünümleri, yatay düzlem ise üst ve alt görünümleri oluşturur.

Nesne, gözlemci ile projeksiyon düzlemi arasına yerleştirildiğinde, farklı yönlerden bakıldığında perspektif bozulması olmadan gerçek boyutları gösteren düzlemsel projeksiyonlar oluşturulur.

Ortografik projeksiyon ilkelerini göstermek için kullanılan, işlenmiş bir parçanın 3D CAD modeli. — Birinci ve üçüncü açı projeksiyonunda görünümlerin nasıl konumlandırıldığını açıklamak için kullanılan bir 3 boyutlu parça örneği.

Birinci ve üçüncü açı projeksiyonunda görünümlerin nasıl konumlandırıldığını açıklamak için kullanılan bir 3 boyutlu parça örneği.

Birinci ve Üçüncü Açı Projeksiyonu Karşılaştırması: Kadranlar (Çeyrek, Bölge)

Özellik	Birinci Açı Projeksiyonu	Üçüncü Açı Projeksiyonu
Standart	ISO 128	ASME Y14.3
Yaygın Kullanılan Bölgeler	Avrupa, Asya, Hindistan	ABD, Kanada, Avustralya
Projeksiyon Mantığı	Gözlemci ve düzlem arasında nesne	Gözlemci ve nesne arasında düzlem
Üstten Görünüm Konumu	Önden görünümün altında	Önden görünümün üstünde
Sol Görünüm Konumu	Sağ taraf	Sol taraf
Sağ Görünüm Konumu	Sol taraf	Sağ taraf
Kullanım Kolaylığı	Daha zor (başlangıçta)	Daha kolay

Görünümlerin nasıl düzenlendiğini anlamak için, dikey ve yatay projeksiyon düzlemlerinin kesişerek dört olası kadran oluşturduğunu hayal edin.

Birinci Açı Projeksiyonu: 3 boyutlu model birinci kadranda yer alır.
Üçüncü Açı Projeksiyonu: 3 boyutlu model üçüncü kadranda yer alır.

Teknik çizimlerde kullanım için, bu iki düzlem kavramsal olarak “düz katlanır”, böylece tüm görünümler tek bir 2D kağıda yazdırılabilir.

Kesişerek uzayı dört işaretli kadrana bölen dikey ve yatay düzlemleri gösteren 3D çizim; dönüş oklarla gösteriliyor. — Mühendislik projeksiyonu için dört kadran oluşturan dikey ve yatay düzlemleri gösteren temel bir çizim.

Mühendislik projeksiyonu için dört kadran oluşturan dikey ve yatay düzlemleri gösteren temel bir çizim.

Neden ikinci ve dördüncü açıları kullanmıyoruz?

Pratikte, bunlar kullanışlı değildir. Bir nesneyi ikinci veya dördüncü kadrana (bölgeye) yerleştirip düzlemleri düz hale getirdiğinizde (katladığınızda), dikey ve yatay görünümlerin projeksiyonu tam olarak aynı konumda olur; bunlar birbirinin üzerine biner ve çizimi okunaksız hale getirir.

Birinci Açı Projeksiyonu (ISO Standardı)

Birinci açı projeksiyonu, Avrupa, Hindistan ve Asya’nın çoğunda en çok kullanılan standarttır ve ISO 128-3 standardı ile tanımlanır.

Birinci açı projeksiyonunda, nesne gözlemci ile projeksiyon düzlemi arasında yer alır.

Bazıları bu yöntemi biraz daha zor anlaşılır bulsa da, mantığı basittir: Masanızda duran bir nesneyi hayal edin. Size bakan taraf, çizim için bir referans görevi gören Ön Görünümdür.

Nesneyi aşağı doğru çevirirseniz, üst tarafını görürsünüz. Bu nedenle, Üst Görünüm, Ön Görünümün altına yerleştirilir.
Nesneyi sağa çevirirseniz, sol tarafını görürsünüz. Bu nedenle, Sol Yan Görünüm, Ön Görünümün sağına yerleştirilir.

Birinci Açı Kuralı: Görünümler, baktığınız yerin karşı tarafına yansıtılır (izdüşülür).

Sembol: Her teknik çizimin başlık bloğunda projeksiyon yöntemi belirtilir. Birinci açı projeksiyon sembolü, kesik bir koninin yan ve üst görünümlerini gösterir; koninin geniş tabanı üst görünüme bakacak şekilde yerleştirilir.

Üçüncü Açı Projeksiyonu (ASME Standardı)

Üçüncü açı projeksiyonu (genellikle Amerikan projeksiyon sistemi olarak adlandırılır), Amerika Birleşik Devletleri, Kanada, Japonya ve Avustralya’da kullanılan standarttır. ASME Y14.3 standardı ile tanımlanır.

Üçüncü açı projeksiyonunda, projeksiyon düzlemi gözlemci ile nesne arasında yer alır (şeffaf bir cam kutunun içindeki parçaya baktığınızı düşünün).

Projeksiyon düzlemi nesnenin önünde olduğundan, görünümler baktığınız yönle aynı tarafta bulunur.

Nesnenin üstüne bakın ve Ön Görünümün üstüne Üst Görünümü çizin.
Nesnenin sağ tarafına bakın ve sağ tarafa Sağ Yan Görünümü çizin.

Üçüncü Açı Kuralı: Görünümler, baktığınız tarafla aynı tarafa yansıtılır (izdüşülür). Günümüzde çoğu mühendis bu düzeni oldukça kolay anlaşılır bulmaktadır.

Sembol: Üçüncü açı projeksiyon sembolünde, iki eş merkezli daire bulunur; yan görünümün daha küçük çapı üst görünümün zıt tarafına bakar.

Standart Görünümlerin Karşılaştırılması

Temel ortografik görünümleri inceleyerek pratikteki farkları yan yana görelim.

Ön Görünüm

Ön görünüm, tüm ortografik çizimlerin başlangıç noktasıdır. Parçanın en karakteristik veya işlevsel özelliklerini sergilemek için seçilmelidir; genellikle toplam uzunluğu ve yüksekliği içerir. Ön görünüm diğer tüm projeksiyonlar için bir temel oluşturduğundan, hem birinci hem de üçüncü açı projeksiyonunda tam olarak aynı şekilde konumlandırılır.

Yan Görünüm

Yukarıdaki resimde, üstte birinci açı projeksiyonu ve altta üçüncü açı projeksiyonu gösterilmektedir.

Yan görünüm, ön görünümün veremediği, derinlik hakkındaki bilgileri ekler. Bu örnekte, sol yan görünüm, ayakların konumunu, parçanın derinliğini, pahın açısını ve boyutunu içermektedir. Yuvanın derinliğini boyutlandırmak için bir kesit görünümü veya kesikli çizgiler gerekecektir.

Üst görünüm

Birinci açı projeksiyonu, bölme çizgisinin solunda, üçüncü açı ise sağındadır.

Üst görünüm, yukarıdan görülebilen özellikleri gösterir. Bu örnekte, üst yüzeyde herhangi bir özellik (yapı) bulunmamaktadır. Bu nedenle, karmaşayı en aza indirmek için bu görünümü ana çizimden çıkarmak mantıklı olacaktır.

Alt görünüm

Birinci açı projeksiyonu solda, üçüncü açı sağda.

Alt görünümde, alt taraftaki özellikler ortaya çıkarılır. Örneğin, bir parçanın silindirik ayakları varsa, ön görünümde sadece dikdörtgen bloklar gösterilebilir ancak alt görünümde bunların gerçek dairesel profili ortaya çıkacaktır.

Yardımcı görünümler

Bazen, standart ortografik görünümler bile karmaşık açılı bir yapıyı bozulma olmadan gösteremez. Bu nedenle, mevcut modelde yuvanın gerçek oranlarını göstermek için ek bir yardımcı görünüm gerekecektir. Yardımcı görünümler, standart kadran yerleşiminden bağımsız oldukları için, her iki projeksiyon sisteminde de aynı şekilde yerleştirilir.

İzometrik görünüm

İzometrik görünüm, üç uzay ekseninin 120 derece ile ayrıldığı isteğe bağlı bir 2D projeksiyondur. Bu görünüm, makine operatörüne parçanın özet ve anlaşılır bir 3D genel görünümünü sağlar. İzometrik görünümler hiçbir zaman boyutlandırılmaz.

Birinci Açı ve Üçüncü Açı için En İyi Uygulamalar

Senaryo	Uygulanabilir En İyi Uygulamalar
Çizimi Kullanmadan Önce	Başlık bloğundaki projeksiyon sembolünü bulun. Kullanılan standardı doğrulayın (ISO veya ASME). Net olmayan bir şey varsa tedarikçi veya müşteriye doğrulatın.
Çizim Yaparken	Hedef bölgeye ve üretim ortağına göre projeksiyon yöntemini seçin. Çizim paketinin tamamında düzen ve projeksiyon stili tutarlılığını koruyun.
Küresel Olarak Çalışıyorsanız	Uluslararası ortaklarınızın sizinle aynı yerel standartları kullandığı varsayımında bulunmayın, doğrulama yapın. Projeksiyon yöntemini başlık bloğunda, destekleyici belgelerde ve mesajlaşmalarda açıkça belirtin.
CAD Yazılımı Kullanırken	Kullandığınız CAD aracında birinci açı ve üçüncü açı arasında nasıl geçiş yapıldığını öğrenin. Nihai çizimleri her zaman doğru projeksiyon ayarı uygulanmış ve sembol açıkça görünür şekilde dışa aktarın.

Seçim Yaparken

Birinci açı ve üçüncü açı projeksiyonu arasındaki seçim tamamen bölgesel uygulamaya bağlıdır. Avrupa ve Asya ağırlıklı olarak birinci açıyı kullanırken, Kuzey Amerika ve Avustralya üçüncü açıyı tercih etmektedir. Özü itibariyle her iki sistemin de diğerine göre bir teknik avantajı yoktur.

Bir mühendis veya tasarımcı için en önemli şey tutarlılıktır. Projeksiyon yönteminizi teknik çizimin başlık bloğunda her zaman açıkça belirtin ve tüm çizim setinde bu sisteme bağlı kalın. Yurtdışında bir müşteriye veya Xometry gibi küresel bir üretim ortağına çizim gönderiyorsanız, makine operatörlerinin hangi sistemi almayı beklediğini her zaman doğrulayın.