ISO 2768-1, üzerinde açık bir tolerans gösterilmeyen yapılardaki doğrusal ve açısal boyutlar için genel toleransları kapsar: Yani uzunluklar, radyuslar, pah yükseklikleri ve açılar. Bu standartta dört hassasiyet sınıfı (f, m, c, v) tanımlanır ve datum (referans noktası) gerektirmez. 

ISO 2768-2 ise geometrik şekil toleranslarını (doğrusallık, düzlemsellik, dairesellik, silindiriklik ve kaçıklık) yöneten ayrı bir standarttır ve üç sınıf kullanır (H, K, L). Her iki standart da hem boyut hem de şekil için tam kapsama sağlamak adına genellikle teknik resim başlık bloğunda (örneğin ISO 2768-mK şeklinde) birlikte referans gösterilir. Bu iki bölüm, tamamen farklı hata tiplerini kontrol eder ve birbirlerinden bağımsız olarak belirtilir. 

Sınıf m (Orta – Medium), CNC dik işleme ve torna proseslerinin büyük çoğunluğu için doğru ve varsayılan sınıftır. Özel fikstürleme, sıcaklık kontrolü veya ekstra denetim prosedürleri gerektirmeden, standart üretim koşulları altında modern 3 eksenli takım tezgahlarının doğal hassasiyet aralıklarını yansıtır. 

Kritik olmayan yapılar için “f” sınıfını belirtmek; işlevsel bir fayda sağlamadan döngü süresini, takım doğrulama yükünü ve muayene (denetim) maliyetlerini artırır. Maliyet odaklı parçalarda, teknik resmi kesinleştirmeden önce tolerans seçimini Xometry Pro’daki DfM kılavuzu ile çapraz kontrol edin.

Bu durum temel trigonometrinin bir sonucudur. Bir açı kolunun ucundaki doğrusal konum hatası, kol uzunluğu ile açısal sapmanın sinüsünün çarpımına eşittir. Kısa bir kenar, açısal hatayı ölçülen yüzeyde büyük bir doğrusal sapmaya dönüştürür. Uzun bir kenar ise aynı açısal hatayı geometrik olarak küçültür. 

ISO 2768-1, kısa kenarlara sıkı toleranslar atayarak bunu telafi eder ve herhangi bir açısal varyasyonun (farklılığın) maksimum doğrusal sonucunu tutarlı, pratik bir bant içinde tutar. 

Bu tasarım yaklaşımı, kenar uzunluğu ne olursa olsun kabaca tutarlı bir doğrusal sonuç üretir ki standardın pratik amacı da tam olarak budur.

Spesifik bileşenler için doğrudan teknik resim üzerine net bir tolerans tanımlayın. ISO 2768 kapsamlı bir temel standarttır; yapı düzeyinde girilen herhangi bir tolerans notasyonu (gösterimi, ifadesi) ISO 2768’i tamamen geçersiz kılar. İhtiyaca bağlı olarak üç ana araç kullanılabilir: 

ISO 2768-1 boyut ve açısal ölçüleri kontrol eder. GD&T (ISO 1101 veya ASME Y14.5 uyarınca) ise şekil, yönelim, konum ve kaçıklık özelliklerini (yani yapının geometrik ilişkisini) kontrol eder. Bunlar birbirleriyle rekabet etmez, birbirlerini tamamlarlar. 

ISO 2768-2, ISO 1101’in tam datum (referans) çerçevesine ihtiyaç duyulmadığı durumlarda GD&T şekil toleransları için basitleştirilmiş bir alternatif sunar. Çoğu endüstriyel parça bu ikisinin bir kombinasyonunu kullanır: Temel standart olarak başlık bloğunda ISO 2768-m(K) yer alırken, geometrik hassasiyetin işlevsel olarak kritik olduğu yapılarda ek olarak GD&T gösterimleri eklenir. 

Temel kural şudur: Tıpkı açık (doğrudan) bir boyut toleransının ISO 2768-1’i geçersiz kılması gibi, bir yapı üzerindeki herhangi bir açık ISO 1101 / GD&T gösterim (ifadesi) de o yapı için ISO 2768-2 genel şekil toleransını geçersiz kılar.

Evet. Bu hesaplayıcıda yer alan Kalite Güvencesi (QA) muayenesi modu bu kontrolü otomatikleştirir. Nominal boyutu (ölçüyü) girin, teknik resim tolerans sınıfını seçin, Kalite Güvencesi (QA) modunu etkinleştirin ve ölçülen değeri girin. Araç, en yakın sınırdan sapma miktarıyla birlikte GEÇER (PASS) veya GEÇMEZ (FAIL) sonucunu verecektir. 

Bu aracı kullanmadan manuel olarak hesaplama yapacaksanız: 

1. Teknik resim başlık bloğundan nominal ölçüyü ve ISO 2768 sınıfını belirleyin. 
2. Ölçü tipini (doğrusal, radyus, açısal) belirleyin. 
3. Doğru nominal aralık için standart tablosundan ± tolerans değerini okuyun. 
4. Üst limit = nominal + tolerans, Alt limit = nominal – tolerans formülünü uygulayın.
5. Ölçülen değer bu iki limit arasına düşüyorsa parça ölçümden geçmiş demektir.

Her ikisi de boyutsal toleranslandırma standardıdır ancak aynı teknik resmin farklı seviyelerinde uygulanır ve farklı şeyleri kontrol ederler. 

ISO 2768’i teknik resmin genel temeli olarak kullanın. ISO 286 notasyonunu ise geçme (uyum) hassasiyetinin montaj performansını doğrudan etkilediği tüm yapılarda uygulayın.