Kırmızı Kalemin Sonu: NexCAD’in Yapay Zekâsı Tasarım Revizelerini Otomatize Ediyor

NexCAD CEO’su Uzair Syed ile, her makine mühendisinin çok iyi bildiği dokümantasyon darboğazını nasıl çözdükleri üzerine konuştuk.

%50’lik İdari İş Tuzağı

Çözmeye çalıştığınız problem neydi?

Benim geçmişim makine mühendisliği. Son 12 yılda Fortune 500 şirketlerinde ve daha küçük firmalarda danışman olarak çalıştım. Her iki tarafta da ortak nokta şu: mühendisler mühendislik dışı işlere ciddi zaman harcıyor — dokümantasyon, BOM’lar (malzeme listeleri), tedarikçi iletişimi.

Üniversitedeyken gerçek dünyaya çıkıp öğrendiklerimi uygulamak için heyecanlıydım. Ancak gerçekte zamanımın yaklaşık %50’si mühendislik dışı işlere gidiyordu. Hatta bu oranı düşük söylüyor olabilirim.

Teknik resimler bunun büyük bir parçası. Zor ve yaratıcı mühendislik çalışmasını bitirdikten sonra hâlâ teknik resim setini hazırlamam gerekiyordu. Ardından bir kontrol mühendisi teknik resimleri inceliyor, bir üst aşamada ise nihai onay veriliyordu. Her aşamada daha kıdemli ekip üyeleri sürece dahil oluyordu.

Toplamda, genç mühendisler için teknik resimlere harcanan süre %40’a kadar çıkabiliyor.

Yani temel sorun sadece zaman kaybı mı?

Bu aynı zamanda kaynak planlaması ve insan hatası ile ilgili. Birden fazla kontrolden geçse bile insanlar bazı detayları gözden kaçırabiliyor. Kontroller genellikle kıdemli mühendisler tarafından yapılıyor ve bu kişilerin zamanı son derece değerli.

Finansal açıdan bakıldığında, kıdemli bir mühendisin sadece 10 saatlik zaman tasarrufu bile 1.000 dolar tasarruf anlamına gelebilir. Diğer tarafta ise küçük şirketler çoğu zaman kapsamlı kontrol süreçleri yürütecek kaynağa sahip değil.

Bu sorunu çözmeye ne zaman karar verdiniz?

2024’ün sonlarında yapay zekâ ile denemeler yapıyordum. Teknik resim kontrollerinin en can sıkıcı, sıkıcı ve zaman alan kısmını ortadan kaldırabileceğimizi fark ettim. Bu, başlangıç noktamız oldu.

ISO’dan Kurum İçi Bilgi Grafiklerine

Yazılım mühendise ne sağlıyor?

Teknik resimleri kontrol ediyor, yorumlar ve öneriler sunuyor ve eksik olan noktaları vurguluyor.

Tasarım inceleme sürecini daha akıcı hâle getiriyoruz. Kıdemli mühendis, yorumlarını doğrudan yapay zekâ destekli denetleyiciye ekleyebiliyor. Genç mühendis dosyayı açtığında bu yorumları görebiliyor. Tüm geri bildirim geçmişi kayıt altına alınıyor.

Ayrıca mühendislerin neden belirli tasarım kararları aldığını analiz ediyor ve şirket için bir bilgi grafiği oluşturuyoruz.

Drawing of a steel mechanical part with through holes

Bu “bilgi grafiğine” bir örnek verebilir misiniz?

Örneğin şirketiniz belirli ürünler için sürekli aynı tedarikçiyi kullanıyorsa, bu bilgi sistemde saklanıyor. Diğer parçalar da bu tedarikçinin teknik veri sayfaları dikkate alınarak tasarlanmalı.

Bu bilgi kaybolmuyor. Bir sonraki kontrolde denetleyicimiz tedarikçi etiketini otomatik olarak ekliyor; böylece toleransları tedarikçinin spesifikasyonlarına göre belirleyebiliyorsunuz.

Yani şirketlerin kendi iç standartlarını oluşturmalarına yardımcı oluyorsunuz?

Kesinlikle. Her şirketin kendine özgü çalışma yöntemleri var. ISO veya ASME gibi küresel standartlara uyulur. Bunun üzerine, Petrol & Gaz sektöründe API ve DNV gibi sektöre özgü standartlar gelir. Proses endüstrisinde B31 veya B16 gibi standartlar bulunur.

Son olarak, kurum içi standartlar katmanı vardır. Biz, sisteme dahil olan herkesin şirketin kendi ihtiyaçlarını göz önünde bulundurarak teknik çizim üretmesini sağlamak istiyoruz. Denetleyici zamanla öğreniyor ve kendini sürekli iyileştiriyor.

Ayrıca bir başka özelleştirme katmanı daha var: kurum içi standartlar.

Şirketime uymayan öneriler almaya devam edersem ne olur?

Yönetici (admin), geçerli olmayan önerileri devre dışı bırakabiliyor. Böylece tüm kural seti tek bir yerden yönetiliyor.

Hibrit Zekâ: Kural Tabanlı Kontroller ve Yapay Zekâ Akıl Yürütme

Yazılım sadece sorunları mı işaretliyor, yoksa bağlam da sunuyor mu?

Teknik çizimdeki geometriyi, kritik özellikleri ve tüm anotasyonları algılıyor. Temel kontrolleri yapıyor: eksik ölçüler, başlık bloğundaki boş alanlar, malzeme tanımları, yüzey pürüzlülüğü sembolleri. Yani normalde sizin yapacağınız tüm kontroller.

Sonra bir adım daha ileri gidip sektöre özgü kontroller yapıyoruz. Standartlara referans veriyoruz ve kullanıcılar ilgili bilgileri doğrudan burada okuyarak kendilerini geliştirebiliyor.

Kontrol süreci ne kadar hızlı?

Her teknik resim dört farklı akıl yürütme seviyesinden geçiyor. En düşük seviye API kontrolleri ve anlık.

Hibrit bir yaklaşım kullanıyoruz. Kural tabanlı algoritmalar; yazım hataları, eksik başlık bilgileri, malzeme uyumsuzlukları gibi net kontrolleri anında gerçekleştiriyor. Bu, yapay zekâya gerek kalmadan işin %40–60’ını çözüyor.

Akıl yürütmeyi ise yapay zekâ üstleniyor.

Örneğin bir kama kanalı mil üzerinde bir genişlikte, göbekte farklı bir genişlikteyse bunu tespit edip tutarsızlığı bildiriyor. Her iki kama kanalı da standartlara uygunsa hangisinin doğru olduğunu bilemez. Ancak biri (veya her ikisi) standart dışıysa bunu belirtir ve doğru standarda yönlendirir.

Bir diğer örnek kaynak talimatlarıdır. Yapay zekâ, iki malzemenin kaynakla birleştirilip birleştirilemeyeceğini kontrol eder ve olası sorunlar görürse yorum ekler. Ayrıca kaynak sembollerinde ölçü (boyut) belirtilip belirtilmediğini de tespit eder.

Yani farklı analiz seviyeleri var?

Evet. Yapay zekânın üç seviyesi var.
Düşük seviye 1 dakika, orta seviye 3 dakika, maksimum akıl yürütme ise 6 dakikanın üzerine çıkmaz. Çoğu kullanıcı orta seviyeyi seçiyor.

Teknik resimleri toplu olarak işleyebilir miyim?

Evet, aynı anda 10 teknik çizim işleyebiliyoruz.

Yazılım teknik resimden neleri okuyabiliyor?

CAD yazılımıyla bağlantılı her şeyi: geometri, başlık bloğu, hangi ölçünün hangi yüzeye bağlı olduğu gibi. Teknik çizimi bir bütün olarak okuyabilmek için yapay zekâ gerekli. Örneğin bir kaynak talimatınız var — iki malzemeyi gerçekten kaynaklayabilir misiniz? Bu, akıl yürütme gerektirir.

Çoğu kişi yapay zekânın girdi için iyi olduğunu ve kararın insanda kalması gerektiğini söyler. Siz tersini yapıyor gibisiniz.

Nihai onay hâlâ insan tarafından veriliyor. Yani biz ağırlıklı olarak çizimi yapan mühendise ve kontrol mühendisine destek oluyoruz.

Ayrıca teknik resim üretimi çözülmesi çok zor bir problem. Biz kontrollerle başlayarak mühendislerin teknik resimleri nasıl oluşturduğuna dair veri topladık. Bunların bazıları oldukça karmaşık. Oluşturduğumuz bu bilgi birikimi, bir sonraki aşamada üretimi mümkün kılacak.

Screenshot of the NexCAD software interface showing a 2D mechanical drawing of a gearbox shaft. — Teknik resimdeki eksik toleranslar ve GD&T gereksinimleri gibi hataları, önem derecesine göre listeleyen “AI Drawing Checker” paneliyle birlikte, solda bir redüktör miline ait 2D mekanik çizimin yer aldığı NexCAD arayüzünün ekran görüntüsü.

Teknik resimdeki eksik toleranslar ve GD&T gereksinimleri gibi hataları, önem derecesine göre listeleyen “AI Drawing Checker” paneliyle birlikte, solda bir redüktör miline ait 2D mekanik çizimin yer aldığı NexCAD arayüzünün ekran görüntüsü.

Genç Mühendisleri Güçlendirmek

Müşterilerin en büyük fayda olarak gördüğü şey nedir?

Mühendislerin zaman kazanması. Özellikle kıdemli mühendislerin. Bu kişiler inovasyonu ilerletmek için gerekli, teknik çizim kontrolü yapmak için değil.

İkinci olarak, geri bildirim verirken kurum içi kuralların dikkate alınması. NexCAD kullanım sırasında öğreniyor.

Son olarak, küçük şirketlerde genellikle resmi kural setleri bulunmuyor. Deneyimli mühendisler şirketten ayrıldığında bu bilgi kayboluyor. Sektör genelinde şu anda çok sayıda kıdemli mühendis emekli oluyor. Biz, tasarım kararlarının arkasındaki mantığı yakalayıp şirketlere düzenli bir şekilde geri kazandırıyoruz.

Haftada işlenen yaklaşık 2.000 teknik resim üzerinden bakıldığında, NexCAD AI Checker her 20 teknik resimde 1–2 kritik imalat edilebilirlik sorununu tutarlı şekilde tespit ediyor. Bu sorunlar genellikle yeniden işleme, hurda veya mühendislik zamanı olarak olay başına 1.000 doların üzerinde maliyete yol açıyor. Bu durum, hataları kaynağında yakalamak için sağlam ve otomatik bir kontrol sürecine duyulan ihtiyacı ortaya koyuyor.

NexCAD’den en çok kimler faydalanıyor?

Şu anda odağımız dar: robotik ve otomasyon şirketleri. Bu şirketler özel ürünler üretiyor ve birçok sektörün aksine (çıktıların standartlaştığı ve teknik resimlerin tekrar tekrar kullanıldığı alanlar), her proje için neredeyse tamamen yeni bir teknik resim seti oluşturuyor.

Küçük şirketlerin standartları resmileştirecek zamanı yok; kaynakları kısıtlı. Biz daha çok orta ölçekli şirketlerle birlikte öğrenip gelişiyoruz.

Özellikle kıdemli mühendisleri hedefliyoruz. Onları motive eden şey inovasyon ve süreç iyileştirme. Amaçları sınırları zorlamak; genç mühendisleri sürekli şirket standartları konusunda tekrar tekrar eğitmek veya eksik ölçü ve toleransların peşine düşmek değil.

Sizi şaşırtan kullanıcı hikâyeleri oldu mu?

Başlangıçta kontrol mühendislerinin işini kolaylaştıracağımızı düşünüyorduk. Ancak bir şirket, kontrolörlere değil, tüm genç mühendislerine dağıtmak için 20 lisans satın aldı.

Geri bildirim şu yönde: genç mühendisler çok hızlı öğreniyor ve çıktı kalitesi ciddi şekilde artmış durumda. Genç mühendisler artık teknik resimlerine güveniyor. Elemanların neden o şekilde konumlandırıldığını anlıyor ve kararlarını açıklayabiliyorlar.

Bir başka müşteri ise birkaç güne yayılan yaklaşık 4 saatlik onay döngüsünü, aynı gün içinde onaylanan 20 dakikaya düşürdü.

Görüşmeci: Yani bu araç bende genç mühendisken olsaydı, çizimlerimden parçaların üretilemeyeceği konusunda patronumdan azar işitme utancını yaşamazdım.
Kesinlikle! Bu utancı bilirsiniz. Ben de gençken kötü olacağını bildiğim bir çizimle kıdemlinin karşısına çıkmak istemezdim.

Şimdi ise genç mühendisler çizimlerine güveniyor. Neyi neden gösterdiklerini biliyorlar ve patronun sorularına cevap verebiliyorlar.

Fiyatlandırma ve Entegrasyon

Başlamak ne kadar kolay?

Denetleyiciyi kutudan çıkar çıkmaz kullanabilirsiniz. Kurulum yarım gün sürüyor. Kullandıkça kendi kurallarınızı daha iyi öğreniyor, ancak küresel standartlar zaten sistemde hazır.

Onboarding süreci basit: müşteri bize yöneticinin (admin) kim olduğunu söylüyor. İlk günden itibaren kullanmaya başlıyorlar. Bir iki hafta sonra, nasıl gittiğini anlamak için bir görüşme planlıyoruz. NexCAD’i iş akışlarına göre özelleştirmelerine yardımcı oluyor ve çoğu zaman müşteri taleplerine dayalı yeni özellikleri uyguluyoruz.

Müşteri başarısına ciddi yatırım yapıyoruz — onboarding, kurum içi standartların sisteme aktarılması vb. konularda destek veriyoruz.

Fiyatlandırma modeli nedir?

Şirket büyüklüğü ve özelleştirme seviyesine bağlı olarak iki kademeli, yıllık ücretlendirme uyguluyoruz. Minimum siparişimiz 10 kullanıcı lisansı ve kullanıcı başına kontrol edilecek teknik resim sayısında bir üst sınır yok.

2026’da 5 kullanıcıdan az ekiplere yönelik bir sürüm yayınlamayı planlıyoruz.

Hangi CAD sistemleriyle entegre çalışıyorsunuz?

Şu anda Inventor ve SolidWorks ile entegreyiz. Diğer CAD sistemlerini kullanan şirketler için PDF’leri analiz edebiliyoruz. Geometri algılama ve bazı API kabiliyetlerinde kayıp olur, ancak yapay zekâ asıl işi yine üstlenir.

CAD’siz Bir Gelecek

Teknik çizimleri tamamen otomatikleştirmeyi planlıyor gibisiniz.

2026’nın ilk yarısında otomatik teknik resim oluşturmayı kullanıma sunmayı planlıyoruz. İnsan sadece son kontrolleri yapıp onay verecek.

Sistemlerimizi gerçek teknik resimler üzerinde eğittik — haftada yaklaşık 1.800 adet. Artık bu öğrenimleri kullanarak sıfırdan teknik resim oluşturabiliyoruz.

Mevcut çözümler, montaj veya kaynaklı imalat (weldment) çizimleri gibi karmaşık işleri yönetemiyor. Biz çok karmaşık çizimleri analiz ederek öğreniyoruz. Bu gerçek hayat verisi, yüksek doğrulukla çok detaylı ve karmaşık çizimler üretmemize yardımcı olacak.

Uzun vadeli yol haritanız nedir?

NexCAD’in, mühendislerin zaman kaybettiği tüm işler için yapay zekâ destekli bir otomasyon iş akışı katmanına dönüşeceği kapsamlı bir yol haritamız var. Bir mühendis olarak 3D modellemeyi seviyorum; eğlenceli ve modeller üzerinde oynayıp manipüle edebiliyorsunuz. Ancak yaratıcı işe kıyasla hâlâ zaman kaybı.

2026 boyunca teknik resim (drafting) sürecini, yani teknik resim oluşturma ve kontrol etme döngüsünü kapatıyoruz. Daha ileride 3D modelleri, simülasyonları ve tasarım dosyalarını ele almak istiyoruz.

Ve çok daha ileride, CAD’siz bir gelecek görmek isterim.

Bu oldukça iddialı.

Mühendislerin CAD hiç kullanmamasını istiyorum. Kulağa çılgınca gelebilir ama tüm iş akışlarını çıkardığınızda geriye yaratıcı düşünce kalıyor. CAD görselleştirme için var, ancak tüm modelleri manuel olarak yapmak zorunda olmamalısınız.